Hydromorphological conditions of the lower Vistula in the development of navigation and hydropower

Czasopismo : Acta Energetica
Tytuł artykułu : Hydromorphological conditions of the lower Vistula in the development of navigation and hydropower

Autorzy :
Majewski, W.
The Institute of Meteorology and Water Management, National Research Institute, Warsaw, wmaj@ibwpan.gda.pl,
Duchnowski, T. M.
Pomeranian School of Higher Education in Gdynia, dzimi102@wp.pl,
Kosiński, J.
The hydroplant in Włocławek , jędrzej.kosinski@energa-hydro.pl,
Zdulski, W.
ENERGA Invest SA , wzdulski@wp.pl,
Bolt, A.
Gdańsk University of Technology , adam.bolt@wilis.pg.gda.pl,
Jerzyło, P.
Gdańsk University of Technology, patrycja.jerzyło@wilis.pg.gda.pl,
Żelazo, J.
Warsaw University of Life Sciences , jan_zelazo@sggw.pl,
Babiński, Z.
Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz , babinski@gmail.com,
Habel, M.
Kazimierz Wielki University in Bydgoszcz , hydro.habel@gmail.com,
Abstrakty : The article presents general principles of development of the lower Vistula channel in the Holocene period, with a particular emphasis on the unintentional human interference in the fluvial processes associated with deforestation and cultivation of cereals and root crops. It also characterises the basic hydraulic engineering works in the form of construction of embankments, adjustment of the bed and construction of the Włocławek barrage as factors of deliberate human interference and their impact on channel changes. The article characterises morphological and morphodynamic conditions of the basic bed forms, i.e. sandy and gravel bars and pools determining the possibility of river transport, and its development in time and space (depth of navigable route). Perspectives of multi-directional hydraulic development are presented, including the main cascade developments of the lower Vistula. The article presents the opportunities for a comprehensive use of the waterway, which forms route E40 in the section of the lower Vistula, taking into account sustainable development and compensation in the form of restoration of the valley bottom.

W artykule przedstawiono ogólne prawidłowości rozwoju koryta dolnej Wisły w okresie holocenu, ze szczególnym uwzględnieniem nieświadomej ingerencji człowieka w procesy korytowe, związane z wylesianiem i uprawą zbóż oraz roślin okopowych. Scharakteryzowano podstawowe prace hydrotechniczne w postaci budowy wałów przeciwpowodziowych, regulacji koryta i budowy stopnia wodnego we Włocławku jako czynników świadomej działalności człowieka i ich wpływ na zmiany koryta. Scharakteryzowano warunki morfologiczne i morfodynamiczne podstawowych form korytowych, tj. łach piaszczysto-żwirowych i plos, warunkujących możliwości istnienia transportu rzecznego, jego rozwoju w czasie i przestrzeni (głębokość szlaku żeglownego). Przedstawiono perspektywy wielokierunkowej zabudowy hydrotechnicznej, w tym głównie skaskadowania dolnej Wisły. Zaprezentowano możliwości kompleksowego wykorzystania drogi wodnej, jaką jest E40 w odcinku dolnej Wisły, z uwzględnieniem zrównoważonego rozwoju i rekompensaty w postaci rewitalizacji dna doliny.

Słowa kluczowe : procesy fluwialne, typy koryt, morfodynamika łach, żegluga śródlądowa, hydroenergetyka, dolna Wisła, fluvial processes, channel pattern, morphodynamics of sandbars, inland navigation, hydropower, Lower Vistula River,
Wydawnictwo : ENERGA SA
Rocznik : 2013
Numer : nr 2
Strony : 83 – 96
Bibliografia : 1. Babiński Z., Współczesne procesy korytowe dolnej Wisły Contemporary fluvial processes of the lower Vistula (dolna Wisła), Prace Geograficzne 1992, IGiPZ PAN, p. 157.
2. Babiński Z., Wpływ zapór na procesy korytowe rzek aluwialnych Impact of dams on fluvial processes in alluvial rivers, Wydawnictwo Akademii Bydgoskiej, Bydgoszcz 2002.
3. Chalov R.S., Faktory ruslovych processov i hierarchija ruslovych form Factors channel processes and hierarchy of channel forms Geomorfologia 1983, No. 2, pp. 16–26.
4. Chalov R.S., Ruslovedenije: teoria, geografia, praktika, Fluvial pro¬cesses: theory, geography, practica, Moskov. Gosud. Univers., Vol. I, Moscow 2007.
5. Chalov R.S., Ruslovedenije: teoria, geografia, praktika, Moskov. Gosud. Univers., Vol. II, Moscow 2011.
6. Habel M., Zasięg oddziaływania stopnia wodnego we Włocławku na wahania stanów wód dolnej Wisły Range of impact of the barrage Włocławek on fluctuations in water levels of the lower Vistula (dolna Wisła), Monografie Komitetu Inżynierii Środowiska PAN 2010, Vol. 68.
7. Habel M., Morfodynamika dna doliny dolnej Wisły poniżej zbiornika włocławskiego, maszynopis pracy doktorskiej Morphodynamics of the bottom of the lower Vistula (dolna Wisła) valley below the Włocławek reservoir, Ph.D. dissertation manuscript, IGiPZ PAN, Warsaw 2011.
8. Instrukcja gospodarowania wodą na stopniu wodnym Włocławek, materiały niepublikowane Instructions for water management on the barrage Włocławek, unpublished, RZGW, Warsaw 2006.
9. Kondriatiev N.E., Popov I.V., Sniszczenko B.E., Osnovy gidromorfologiczeskoj teorii ruslogo processa Base of hydromorphological theory of fluvial processes, Gidrometeoizdat, Leningrad 1982.
10. Leopoldt L.B., Wolman M.G., Miller J.P., Fluvial processes in geomorphology, Freeman and Co., San Francisco 1964.
11. Makkavjejev N.I., Ruslo rieki i erozija v jejo baseine River channel and erosion in its catchment, Izdat. Moskov. Univer., Moscow 1955.
12. Popov I.V., Issledovanije morfologi riek pri reszeni zadacz chozjajstviennogo osvojenija pojm Research of river morphology – flood plain for economic purposes, Trudy GGI, 74, Leningrad 1960, pp. 22–54.
13. Popov I.V., Zagadki recznogo rusla Puzzles of river channel, Gidrometeoizdat, Leningrad 1977.
14. Schumm S.A., Evolution and response of the fluvial system sedimentologic implications, SEPM, Special Publ. 1981, No. 31, pp. 19–29.
15. Schumm S.A., Explanation and extrapolation in geomorphology: Seven reasons for geologic uncertainty, Transactions, Japan Geomorph. Union 1985, No. 6(1), pp. 1–18.
16. Siebauer S., Charakterystyczne stany wody i objętości przepływu w przekrojach wodowskazowych rzeki Wisły, Wiadomości Służby Hydrologicznej i Meteorologicznej Characteristic water levels and flow volumes in water gauge sections of the Vistula (Wisła), Information of the Hydrological and Meteorological Department 1947, No. 1(1).
DOI :
Cytuj : Majewski, W. ,Duchnowski, T. M. ,Kosiński, J. ,Zdulski, W. ,Bolt, A. ,Jerzyło, P. ,Żelazo, J. ,Babiński, Z. ,Habel, M. , Hydromorphological conditions of the lower Vistula in the development of navigation and hydropower. Acta Energetica nr 2/2013
facebook