Technika digitalizacji położenia elektrod w badaniu elektroencefalograficznym EEG

Czasopismo : Acta Bio-Optica et Informatica Medica. Inżynieria Biomedyczna
Tytuł artykułu : Technika digitalizacji położenia elektrod w badaniu elektroencefalograficznym EEG

Autorzy :
Wojciechowski, J.
Zakład Opieki Zdrowotnej, Sanatorium MSWiA w Kołobrzegu, ul. Portowa 22, 78-100 Kołobrzeg, tel. +48 (94) 354 46 20,, sekretariat.mswia-kolobrzeg@sanatoria.com.pl,
Chromik, K.
Zakład Antropologii Fizycznej, Katedra Motoryczności Sportowca, Akademia Wychowania Fizycznego we Wrocławiu, al. I.J. Paderewskiego 35, 51-612 Wrocław, tel.+48 (71) 3473263, krystyna.chromik@awf.wroc.pl,
Ciejka, E.
Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy Centrum Profilaktyczno-Lecznicze, Zakład Rehabilitacji Leczniczej, ul. Aleksandrowska 61/63, 91-205 Łódź, tel. +48(0) 42 27 21 841, 608 436 114, e.ciejka@wompcpl.eu,
Urbanowska, J.
Kliniczny Oddział Neurochirurgii, 4. Wojskowy Szpital Kliniczny z Polikliniką we Wrocławiu, ul. R. Weigla 5, 53-114 Wrocław, tel. +48 (71) 766 02 76,, maszka@awf.wroc.pl,
Łukowicz, M.
Katedra i Zakład Laseroterapii i Fizjoterapii, Collegium Medium, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Bydgoszczy, ul. Marii Skłodowskiej-Curie 9, 85-094 Bydgoszcz, tel. +48 (52) 585 34 85, kizterfiz@cm.umk.pl,
Zalewski, P.
Katedra i Zakład Higieny i Epidemiologii, Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, ul. M. Skłodowskiej-Curie 9, 85-094 Bydgoszcz, tel. +48 (52) 585 36 16, p.zalewski@cm.umk.pl,
Oborska-Kumaszyńska, D.
Zakład Radiologii Ogólnej, Zabiegowej i Neuroradiologii, Akademicki Szpital Kliniczny we Wtocławiu, Wrocław, doborska-kumaszynska@wp.pl,
Słapa, R.
Zakład Diagnostyki Obrazowej, II Wydział Lekarski, Warszawski Uniwersytet Medyczny, r.slapa@acn.waw.pl,
Zinkiewicz, K.
Katedra i Klinika Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej i Nowotworów Układu Pokarmowego UM w Lublinie, ul. Staszica 16, 20-081 Lublin, tel. +48 (81) 53 40 501, szpital@spsk1.lublin.pl,
Hulewicz, A.
Zakład Metrologii i Optoelektroniki Instytutu Elektrotechniki i Elektroniki Przemysłowej Politechniki Poznańskiej, ul. Piotrowo 3A, 60-965 Poznań, tel. +48 (61) 665 25 46, arkadiusz.hulewicz@put.poznan.pl,
Zyss, T.
Klinika Psychiatrii Dorosłych, Szpital Uniwersytecki w Krakowie, ul. Kopernika 21a, 31-358 Kraków, tel. +48 (12) 424 87 58, mzzyss@cyf-kr.edu.pl,
Abstrakty : W rutynowym badaniu elektroencefalograficznym EEG (Electroencelography) na powierzchni głowy rozmieszcza się 19-21 standardowych elektrod do rejestracji czynności bioelektrycznej mózgu. Do ich rozlokowania wykorzystuje się zasady układu 10-20. Metoda ta jest jednak mało skuteczna w badaniach eksperymentalnych wykorzystujących większe ilości elektrod lub rozlokowanych w nietypowych miejscach. Skorelowanie sygnału EEG z rejestrującą go elektrodą wymaga techniki digitalizacji. Za jej pomocą możliwe jest precyzyjne określenie położenia dowolnej elektrody. Listy ze współrzędnymi elektrod mogą być później eksportowane do programów dedykowanych wizualizacji sygnału EEG np. do przestrzennego mappingu EEG.

About 19-21 standard electrodes destined for the registration of the bioelectric brain activity are displaced during the routine EEG recording on the surface of the head. The distribution of electrodes is based on the principles of 10-20 system. Nevertheless, the method is less effective in experimental investigations using the larger quantities of electrodes or quartering them in atypical places. To correlate EEG signal with the recording electrode the application of digitization technique is necessary. The precise estimation of position of any electrode is possible thanks to this method. The list with coordinates of electrodes can be later exported to dedicated software for visualizations of EEG signal, e.g. spatial EEG mapping.

Słowa kluczowe : digitalizacja, badanie EEG, elektrody rejestrujące, digitalization, EEG test, sampling electrodes,
Wydawnictwo : Indygo Zahir Media
Rocznik : 2011
Numer : Vol. 17, nr 1
Strony : 72 – 78
Bibliografia : 1. E. Niedermeyer, F. Lopes da Silva (red.): Electroencephalography. Basic principles, clinical applications and related fields, Williams & Wilkins, A Waverly Company, Baltimore 2004.
2. CD. Binnie, E. Dekker, A. Smit, G. Van der Linden: Practical considerations in the positioning of EEG electrodes, Electroencephalogr Clin NeurophysioL, vol. 53, 1982, s. 453-458.
3. H.H. Jasper: The ten-twenty electrode system of the International Federation; Report of the committee on methods of clinical examination in electroencephalography, Electroencephalogr Clin NeurophysioL, no. 10, 1958, s. 371-375.
4. R.W. Homan, J. Herman, P. Purdy: Cerebral location of international 10-20 system electrode placement, Electroencephalogr Clin NeurophysioL, vol. 66(4), 1987, s. 376-382.
5. G.H. Klem, H.O. Liiders, H.H. Jasper, C. Elger: The ten-twenty electrode system of the International Federation, The International Federation of Clinical Neurophysiology, in: D. Deuschl, A. Eisen (red.): Recommendations for the practice of clinical neurophysiology: Guidelines of the International Federation of Clinical Neurophysiology, Electroencephalogr Clin Neurophysiol Suppl., vol. 52, 1999, s. 3-6.
6. F. Sharbrough, G.-E. Chatrian, R.P. Lesser, H. Liiders, M, Nuwer, T.W. Picton: American Electroencephalographs: Society Guidelines for Standard Electrode Position Nomenclature, J Clin Neurophysiol. vol. 8, 1991, s. 200-202.
7. T. Zyss: Definiowanie położenia elektrod dla techniki EEG w standardowym układzie 10-20, XI Krajowa Konferencja “Komputerowe wspomaganie badań naukowych”, XI KK Kowban 2004 – Materiały, Wrocław – Polanica-Zdrój, 2004, s. 81-86.
8. T. Zyss (red.): Zastosowanie układu 10-20 do rozmieszczania elektrod do EEG, Biblioteka ELMIKO, Krakowskie Wydawnictwo Medyczne, Kraków 2007.
9. GE. Chatrian, E. Lettich, P.L. Nelson: Modified nomenclature for the “10%” electrode system, J Clin NeurophysioL, vol. 5, 1988, s. 183-186.
10. A.S. Gevins, J. Le, N.K. Martin, B. Reutter, J. Desmond, P. Brickett: High resolution EEG: 124-channel recording, spatial deblurring and MRI integration methods, Electroencephalogr Clin Neurophysiol., vol. 90, 1994, s. 337-358.
11. D. Yao, Z. Yin, X. Tang, L. Arendt-Nielsen, A.C. Chen: Highresolution electroencephalogram (EEG) mapping: scalp charge layer, Phys. Med. Biol., vol. 49(22), 2004, s. 5073-5086.
12. ANT: ASA-lab 256 channel recording. 256 channel raw data, http://www.ant-neuro.eom/products/asa-lab/cases/l/.
13. Neuroscan: SynAmps RT, http://www.neuroscan.com/images/AE074_l%20SynAmps%20RT%20specs%20sheetfinal%20(3).pdf.
14. L. Astolfi, F. Cincotti, D. Mattia, S. Salinari, C. Babiloni, A. Basilisco, P.M. Rossini, L. Ding, Y. Ni, B. He, M.G Marciani, F. Babiloni: Estimation of the effective and functional human cortical connectivity with structural equation modeling and directed transfer function applied to high-resolution EEG, Magn Reson Imaging., vol.22(10), 2004, s. 1457-1470.
15. J. Le, M. Lu, E. Pellouchoud, A. Gevins: A rapid method for determining standard 10/10 electrode positions for high resolution EEG studies, Electroencephalogr Clin NeurophysioL, vol. 106, 1998, s. 554-558.
16. R. Oostenveld, P. Praamstra: The five percent electrode system for high-resolution EEG end ERP measurements, Electroencephalogr Clin NeurophysioL, vol. 112, 2001, s. 713-719.
17. R. Oostenveld.: strona domowa www.smi.auc.dk/~roberto/electrode.htm (obecnie: http://robertoostenveld.ruhosting.nl/).
18. CD. Binnie, E. Dekker, A. Smit, G. Van der Linden: Practical considerations in the positioning of EEG electrodes, Electroencephalogr Clin NeurophysioL, vol. 53, 1982, s. 453-458.
19. Moberg Multimedia: Fundamentals of neuromonitoring. Introduction to EEG electrode placement, CD-ROM. Macromedia 1998.
20. A. Gevins, J. Le, P. Brickett, B. Reutter, J. Desmond: Seeing through the skull: advanced EEGs use MRIs to accurately measure cortical activity from the scalp, Brain Topogr., vol. 4(2), 1991, s. 125-131.
21. S. Tong, N.V Thankor (red.): Quantitative EEG analysis methods and clinical applications, Artech House Publishers, Nordwood 2009.
22. CM. Michel, T. Koenig, D. Brandeis, L.R.R. Gianotti, J. Wackermann: Electrical neuroimaging, Cambridge University Press, Cambridge 2009.
23. EasyCap (FMS Falk Minow Services): International 10/20 System for Electrode Placement. http://www.easycap.de/easycap/e/ downloads/info_Standard_10_20.pdf
24. K. Maurer (red.): Topographic brain mapping of EEG and evoked potentials, Springer Verlag, Berlin 1989.
25. P. Walerjan, A. Kołodziejak, R. Tarnecki: Cyfrowe metody analizy EEG i potencjałów wywołanych, w: W. Torbicz, L. Filipczyński, R. Maniewski, M. Nałęcz, E. Stolarski (red.): Biocybernetyka i inżynieria biomedyczna 2000, Biopomiary, vol. 2, Akademicka Oficyna Wydawnicza EXIT, Warszawa 2001, s. 443-462.
26. Brain Innovation B.V.: BrainVoyager. Head Mesh Fiducial Points, http ://www.brainvoyager.com/bvqx/doc/UsersGuide/FlashHelp/TMSNeuronavigation/Head_Mesh_Fiducial_Points.htm.
27. Zebris Medical GmbH: Elektroden-Positionirierung. http://www.zebris.de/deutsch/medizin/medizin-elektrodenpositionierung.php Pnavanchor =10012
28. Zebris Medical GmbH: Lokalisation und Repositionierung von EEG-Elektroden 3D Digitalisierung der Kopfform. http://www.zebris.de/deutsch/pdf/d_Technische_Daten_ELGuide.pdf
29. Polhemus: Fastrak – digital tracker, http://www.polhemus.com/fastrak.html.
30. ANT: 3Space Fastrak Polhemus. www.ant-software.nl/eetrak/fastrak.html.
31. Electro-Cap International Inc.: Caps. http://www.electro-cap.com/.
32. ANT: eetrak 3D electrode localisation, http://www.ant-neuro.com/products/eetrak.
33. Source Signal Imaging (SSI) Inc.: Locator – EMSE Suite Module Software, http://www.sourcesignal.com/locator.html.
34. Ad-Tech Medical Instrument Corporation: Epilepsy & Neurosurgery Product Guide – Epilepsy I long term monitoring (LTM) subdural grid electrodes, http://www.adtechmedical.com/ MKTG-3006-Rev-J.pdf.
35. H.J. Wieringa: MEG, EEG and the integration with Magnetic Resonance Image. Chapter V. Integration of the MEG and EEG with the MRI. Ph.D, Thesis University of Twente Enschede, The Netherlands, 1993, http://www.medcat.nl/megeeg/chap5.htm.
DOI :
Cytuj : Wojciechowski, J. ,Chromik, K. ,Ciejka, E. ,Urbanowska, J. ,Łukowicz, M. ,Zalewski, P. ,Oborska-Kumaszyńska, D. ,Słapa, R. ,Zinkiewicz, K. ,Hulewicz, A. ,Zyss, T. , Technika digitalizacji położenia elektrod w badaniu elektroencefalograficznym EEG. Acta Bio-Optica et Informatica Medica. Inżynieria Biomedyczna Vol. 17, nr 1/2011
facebook